Bobin

Bobin (endüktör), sarılı tel yapısıyla manyetik alanda enerji depolayan bir devre elemanıdır. Birimi henry (H)'dir; pratikte milihenry (mH) alt katı sık kullanılır. AC devrede akıma karşı frekansa bağlı bir direnç (endüktif reaktans) gösterir.

Seri Bağlantı

Aralarında manyetik etkileşim olmayan bobinler seri bağlandığında, toplam endüktans doğrudan toplanır (dirençlerin serisine benzer):

Ltoplam = L1 + L2 + L3

Örnek: A ve B uçları arasında seri bağlı üç bobinin (örn. 1 H + 1 H + 1 H) toplam değeri 3 H olur.

Endüktif Reaktans

Bobinin AC devrede gösterdiği direnç, endüktif reaktans (XL)'dır ve frekansla doğru orantılıdır:

XL = 2 × π × f × L

Örnek 1: 0,2 H'lik bir şok bobininin 100 Hz'deki reaktansı (π ≈ 3,14):

XL = 2 × 3,14 × 100 × 0,2 ≈ 125,6 Ω

Örnek 2: 100 mH (0,1 H)'lik bir bobinin 220 V, 50 Hz'de reaktansı (π = 3 kabulüyle):

XL = 2 × 3 × 50 × 0,1 = 30 Ω

Tel Direnci ile Eşdeğer Empedans

Gerçek bobinlerde sarım telinin kendi omik direnci (R) de vardır; bu direnç ile reaktans birbirine dik kabul edilerek toplam (eşdeğer) empedans hesabı Pisagor bağıntısıyla yapılır:

Z = √(R² + XL²)

Örnek: 0,1 H'lik, tel direnci 10 Ω olan bir bobinin 50 Hz'deki empedansı:

XL = 2 × 3,14 × 50 × 0,1 ≈ 31,4 Ω
Z = √(10² + 31,4²) = √(100 + 986) ≈ 32,97 Ω

Ölçüm Notu

RF akımlarını yapay yük (dummy load) üzerinde ölçerken, sıradan bir ampermetre yerine yüksek frekanslara duyarlı thermocouple (termokupl) tipi ampermetre kullanılır; bu, ısıl etkiye dayalı ölçüm yaparak RF akımını doğru şekilde okur.

Sınavda Nasıl Karşına Çıkar?

Sorular; seri bağlı bobinlerin toplam değeri, XL = 2πfL formülüyle reaktans hesabı, tel direnciyle birlikte eşdeğer empedans (Z = √(R²+XL²)) hesabı ve RF akım ölçümünde kullanılan ampermetre tipini kapsar.

Özet

• Bobin birimi henry (H); seri bağlantıda değerler toplanır.
• Endüktif reaktans: XL = 2πfL, frekansla doğru orantılıdır.
• Tel direnciyle birlikte eşdeğer empedans: Z = √(R² + XL²).
• RF akım ölçümünde thermocouple tipi ampermetre kullanılır.