Direnç

Direnç (resistör), bir devrede akım akışına karşı koyarak enerjiyi ısıya dönüştüren pasif bir elemandır. Birimi ohm (Ω)'dur. Direnç, telsizcilikte hem devre tasarımında hem de sınavın en çok soru içeren konularından biridir; Ohm Kanunu ve güç hesaplarının temelini oluşturur.

Ohm Kanunu

V = I × R      I = V / R      R = V / I

Örnek: Devrede 27 Ω'luk bir dirençten 2,7 V düşüyorsa, üzerinden geçen akım:

I = V / R = 2,7 / 27 = 0,1 A

Güç ve Maksimum Akım

Bir direncin gücü P = I²×R = V²/R ile hesaplanır. Bir direncin üzerine yazılı watt değeri, güvenle taşıyabileceği maksimum güçtür; bu sınır aşılırsa direnç zarar görür.

Örnek: 1 W, 1 MΩ'luk bir dirençten geçirilebilecek maksimum akım:

P = I²R  →  I = √(P/R) = √(1 / 1.000.000) = 10⁻³ A (1 mA)

Seri ve Paralel Bağlantı

• Seri bağlantı: Toplam direnç, tek tek dirençlerin toplamıdır: Rtoplam = R1 + R2 + ...; akım her dirençten aynı geçer.
• Paralel bağlantı: Gerilim her kolda aynıdır, akım kollara dirençle ters orantılı dağılır (Kirchhoff akım kanunu). İki dirençli paralel bağlantıda: Rtoplam = (R1×R2)/(R1+R2).

Renk Kodu Okuma

Direnç değeri, üzerindeki renkli bantlarla gösterilir: ilk iki (veya üç) bant anlamlı rakamları, sonraki bant çarpanı, son bant ise toleransı belirtir (altın = %5, gümüş = %10). Örneğin kahverengi-kırmızı-turuncu-altın bantları 12 kΩ, %5 tolerans anlamına gelir.

Sınavda Nasıl Karşına Çıkar?

Sorular; Ohm Kanunu ile akım/gerilim/direnç hesabı, seri-paralel devrelerde akım/gerilim dağılımı, direncin harcadığı gücün hesaplanması ve renk kodu okuma (görsel üzerinden) şeklinde çıkar. Ayrıca açık devre (kopuk) durumunda empedansın sonsuz kabul edildiği sorulabilir.

Özet

• Direnç birimi ohm (Ω); Ohm Kanunu: V = I × R.
• Güç: P = I²R = V²/R; watt etiketi maksimum güvenli gücü belirtir.
• Seri bağlantıda dirençler toplanır, paralelde ters orantılı dağılır.
• Renk kodları, direnç değerini ve toleransını gösterir.
• Açık (kopuk) bir devrenin empedansı sonsuz kabul edilir.