Alıcı Özellikleri

Bir alıcının performansı; ayarlandığı frekansın dışındaki sinyalleri ne kadar iyi elediği (seçicilik) ve ne kadar zayıf sinyalleri algılayabildiği (hassasiyet) ile ölçülür. Süperheterodin alıcılarda ayrıca hayal frekans (image frequency) sorunu önemli bir performans kriteridir.

Seçicilik (Selectivity)

Bir telsiz alıcısının seçiciliği, ayarlandığı frekansın dışındaki frekansları almama (reddetme) kabiliyetidir. Yüksek seçicilik, komşu kanaldaki güçlü bir istasyonun, dinlenmek istenen zayıf sinyali bastırmasını (bloklamasını) önler; IF katındaki dar bant filtreler bu özelliği belirler.

Hassasiyet (Sensitivity)

Hassasiyet, alıcının anlaşılır bir çıkış üretebilmesi için gereken en düşük giriş sinyal seviyesidir (genellikle mikrovolt cinsinden). Düşük değer, daha zayıf sinyalleri algılayabilme anlamına gelir ve daha iyi bir hassasiyeti ifade eder.

Hayal Frekans (Image Frequency)

Süperheterodin bir alıcıda, lokal osilatör (LO) frekansı, IF'in iki katı kadar uzaktaki farklı bir sinyali de aynı IF'e indirger; bu istenmeyen sinyale hayal frekans (image frequency) denir:

Hayal frekans = İstenen sinyal ± 2 × IF

Örnek: IF'i 350 kHz olan bir alıcıda, 3000 kHz üzerinden yayın yapan bir istasyon hayal frekans olarak duyuluyorsa, dinlenmek istenen gerçek sinyal frekansı (LO'nun düşük tarafta olduğu, yani istenen sinyalin daha düşük frekansta olduğu durumda):

İstenen sinyal = Hayal frekans − 2 × IF = 3000 − 2×350 = 3000 − 700 = 2300 kHz

Hayal frekans girişimi, alıcının RF ön seçici filtresinin seçiciliği artırılarak ya da daha yüksek bir ilk IF kullanılarak azaltılır.

Sınavda Nasıl Karşına Çıkar?

Sorular; seçiciliğin tanımını (istenmeyen frekansları reddetme), hayal frekans hesabını (verilen sinyal ve IF'ten istenen/hayal frekansı bulma) ve hassasiyet kavramını kapsar.

Özet

• Seçicilik, alıcının ayarlandığı frekans dışındaki sinyalleri reddetme kabiliyetidir.
• Hassasiyet, algılanabilir en zayıf sinyal seviyesidir; düşük değer daha iyidir.
• Hayal frekans = İstenen sinyal ± 2×IF.
• Hayal frekans sorunu, iyi bir ön seçici filtre ile azaltılır.