Vericiler: Çeşitleri

Bir verici, ses veya veri sinyalini modüle ederek RF gücü olarak antenden yayan sistemdir. Farklı bantlar ve modlar için farklı verici tasarımları kullanılsa da, sınavda test edilen temel kavramlar (frekans-dalga boyu ilişkisi, harmonik, fading, güç ölçümü) tüm verici tiplerinde ortaktır.

Frekans ve Dalga Boyu İlişkisi

Bir istasyonun çalıştığı bant, bazen frekans yerine dalga boyu (metre) cinsinden anılır (örn. "40 metre bandı" = 7 MHz civarı); bu uzunluk, o frekansa karşılık gelen elektromanyetik dalganın dalga boyudur (λ = c/f).

Örnek — Anten boyu hesabı: 10 MHz'de yayın yapan bir vericinin çeyrek dalga anteninin boyu (yaklaşık formül: L(m) ≈ 75/f(MHz)):

L = 75 / 10 = 7,5 m = 750 cm

Örnek — Frekanstan dipol boyuna: 81 m fiziki uzunluğa sahip yarım dalga dipol antenin çalıştığı frekans (yaklaşık formül: L(m) ≈ 150/f(MHz)):

f = 150 / 81 ≈ 1,8 MHz

Harmonikler

Bir vericinin ürettiği harmonikler, temel (esas) frekansın tam sayı katlarıdır. Örnek: 3,73 MHz'de yayın yapan bir vericinin ikinci harmoniği: 2 × 3,73 = 7,46 MHz. İstenmeyen harmonikler, alçak geçiren filtre ile bastırılmalıdır.

Fading (Sönümlenme)

Fading, alınan sinyal seviyesinin dalgalanmasıdır ve genellikle çok atlamalı (multipath) yayılan farklı dalgaların, birbirini bazen yok edip bazen kuvvetlendirerek aynı noktaya ulaşması sonucu oluşur (faz girişimi).

Açık Devre Uyarısı

Verici çıkışına bağlı bir koaksiyel kablonun ucu açık kalırsa (anten bağlı değilse), bu noktadaki gerilim çok yüksek bir değere çıkabilir; bu durum devreye ve operatöre zarar verebileceğinden vericiyi asla açık devre veya anten bağlı olmadan çalıştırmamak gerekir.

Verici Gücünü Belirleme

Gönderim sırasında vericinin çektiği gücü belirlemek için, vericideki DC gerilimi ölçüp, gönderim sırasında çekilen akımla çarpmak (P = V × I) yeterlidir.

Sınavda Nasıl Karşına Çıkar?

Sorular; dalga boyu-frekans-anten boyu hesapları, harmonik hesabı, fading'in oluşum nedeni, açık devrede gerilimin davranışı ve DC güç ölçüm yöntemini kapsar.

Özet

• Dalga boyu (metre) ile frekans, λ = c/f ile ilişkilidir; anten boyu bu ilişkiden türetilir.
• Harmonikler, temel frekansın tam katlarıdır.
• Fading, çok atlamalı dalgaların girişimiyle oluşur.
• Açık devre koaksiyel uçta gerilim çok yükselebilir.
• Verici gücü, DC gerilim × çekilen akım (P=V×I) ile ölçülür.