Osilatör

Osilatör, dış bir giriş sinyali olmadan kendi kendine sürekli ve periyodik bir sinyal üreten devredir. Vericilerde taşıyıcı sinyali üretmek, alıcılarda ise mikser (karıştırıcı) katında kullanılacak lokal osilatör (yerel osilatör — LO) sinyalini üretmek için kullanılır.

Süperheterodin Alıcıda Osilatör

Süperheterodin alıcı, gelen sinyali lokal osilatör sinyaliyle karıştırarak sabit bir ara frekansa (IF — Intermediate Frequency) indirir:

IF = |Sinyal Frekansı − Lokal Osilatör Frekansı|

Buradan lokal osilatör frekansı iki şekilde ayarlanabilir: sinyalin üstünde (yüksek taraf enjeksiyonu) veya altında (düşük taraf enjeksiyonu).

Örnek 1: 880 kHz'e ayarlı, IF'i 455 kHz olan bir alıcının lokal osilatör frekansı (yüksek taraf enjeksiyonu ile):

LO = Sinyal + IF = 880 + 455 = 1335 kHz

Örnek 2: IF'i 10,5 MHz olan ve 20–27 MHz bandında çalışan bir alıcının osilatör frekans aralığı (yüksek taraf enjeksiyonu ile):

LO(alt) = 20 + 10,5 = 30,5 MHz
LO(üst) = 27 + 10,5 = 37,5 MHz

Hayal Frekans (Image Frequency)

Lokal osilatör sinyal frekansından büyük olduğunda (yüksek taraf enjeksiyonu), istenmeyen bir "hayal frekans" da aynı IF'e düşebilir:

Hayal frekans = LO + IF

Örnek: IF = 455 kHz, dinlenmek istenen sinyal 3775 kHz ise:

LO = 3775 + 455 = 4230 kHz
Hayal frekans = LO + IF = 4230 + 455 = 4685 kHz

Hayal frekans girişimi, alıcının ön seçici (preselector) filtresiyle azaltılır.

Sınavda Nasıl Karşına Çıkar?

Sorular; verilen sinyal ve IF frekanslarından lokal osilatör frekansını hesaplamayı, osilatör frekans aralığını (bant genişliğine göre) bulmayı ve hayal frekans hesabını (LO + IF) kapsar.

Özet

• Osilatör, kendiliğinden periyodik RF sinyali üreten devredir.
• Süperheterodin alıcıda IF = |Sinyal − LO| bağıntısı geçerlidir.
• Yüksek taraf enjeksiyonunda LO = Sinyal + IF.
• Hayal frekans = LO + IF; ön seçici filtre ile azaltılır.