Dedektör

Dedektör (demodülatör), bir alıcıda RF taşıyıcı sinyalinin üzerine bindirilmiş ses veya veri bilgisini geri çıkaran devredir; modülasyonun tersini yapar. Alıcı zincirinin son aşamalarından biridir ve modülasyon türüne göre farklı dedektör devreleri kullanılır.

Dedektör Türleri

AM dedektör (zarf/envelope detektörü): Bir diyot ve kondansatörden oluşan basit bir devredir. Diyot, RF sinyalinin yalnızca pozitif (veya negatif) yarısını geçirir; kapasitör bu darbeleri düzleştirerek RF taşıyıcısının genlik zarfını (yani orijinal ses sinyalini) ortaya çıkarır.
FM dedektörü (diskriminatör/oran detektörü): Taşıyıcı frekansındaki değişimi genlik değişimine çevirerek ses sinyalini elde eder; oran detektörü (ratio detector) ve PLL tabanlı dedektörler yaygın örneklerdir.
Ürün dedektörü (product detector): SSB ve CW sinyallerini çözmek için kullanılır; gelen sinyali yerel bir osilatör (BFO — Beat Frequency Oscillator) sinyaliyle karıştırarak ses frekansını elde eder. SSB'de taşıyıcı bastırıldığından, doğru çözüm için ürün dedektörü ve BFO gereklidir.

Alıcı Zincirindeki Yeri

Süperheterodin bir alıcıda sinyal sırasıyla RF yükselteç → mikser (karıştırıcı) → ara frekans (IF) yükselteç → dedektör → ses yükselteç yolunu izler. Dedektör, IF katından gelen modüle sinyali orijinal bilgiye dönüştürüp ses katına aktarır.

Sınavda Nasıl Karşına Çıkar?

Sorular genellikle bir devre şeması verilip "bu devre nedir?" şeklinde AM dedektör devresinin (diyot + kondansatör) tanınmasını, ya da SSB/CW sinyallerinin çözülmesi için hangi dedektör türünün (ürün dedektörü + BFO) gerektiğini sorar.

Özet

Dedektör, RF taşıyıcıdan orijinal ses/veri bilgisini çıkaran devredir.
AM dedektörü, diyot + kondansatörden oluşan basit bir zarf detektörüdür.
FM sinyalleri diskriminatör/oran detektörüyle çözülür.
SSB/CW sinyalleri, BFO ile birlikte çalışan ürün dedektörüyle çözülür.
Dedektör, alıcı zincirinde IF katından sonra, ses katından önce yer alır.